Gelgit Nedir?
Gelgit, deniz seviyesinin Ay ve Güneş’in çekim etkisi nedeniyle düzenli olarak yükselip alçalması olayına verilen isimdir. Dünya üzerindeki okyanus ve denizlerde meydana gelen bu doğal olay, özellikle kıyı bölgelerinde deniz seviyesinin belirli saatlerde değişmesine neden olur.
Gelgit Nasıl Oluşur?
Gelgitin temel nedeni Ay’ın Dünya üzerindeki çekim kuvvetidir. Güneş de bu olay üzerinde etkili olsa da en büyük etki Ay’dan gelir.
- Ay’ın çekim gücü deniz suyunu kendine doğru çeker.
- Bu çekim nedeniyle bazı bölgelerde su seviyesi yükselir.
- Dünya döndükçe gelgit hareketi sürekli değişir.
- Yaklaşık her 6 saatte bir deniz seviyesi değişimi yaşanabilir.
Gelgit Türleri
- Kabarma (Med): Deniz seviyesinin yükselmesi
- Çekilme (Cezir): Deniz seviyesinin alçalması
- Büyük Gelgit: Dolunay ve yeni ay dönemlerinde oluşur
- Küçük Gelgit: Ay’ın yarım olduğu dönemlerde görülür
Türkiye’de Gelgit Etkisi
Türkiye denizlerinde okyanuslara göre gelgit etkisi oldukça düşüktür. Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’de deniz seviyesi değişimleri genellikle birkaç santimetre ile sınırlıdır.
Balıkçılık Açısından Önemi
- Akıntı oluşumunu etkileyebilir.
- Balıkların beslenme saatlerini değiştirebilir.
- Özellikle liman ve boğaz bölgelerinde av verimini etkileyebilir.
- Tekne yanaşmaları ve kıyı avcılığında önem taşır.
Okyanus kıyılarında gelgit, balıkçılık faaliyetleri üzerinde çok büyük etkiye sahipken Türkiye’de daha sınırlı düzeydedir.
